Serial “Wśród nocnej ciszy” przypomni makabryczną zbrodnię połaniecką. Cała wieś milczała

Akcja serialu “Wśród nocnej ciszy” zostanie osadzona w realiach Polski Ludowej, w okresie silnej obecności oficjalnej propagandy w życiu publicznym i pobłażliwości władz wobec brutalnych czynów kryminalnych. Nawet wyjątkowo okrutne tragedie nie zawsze trafiały wtedy do opinii publicznej, ponieważ część z nich ukrywano. Uznany reżyser Jan Holoubek sięga po sprawę ze Zrębina, aby przedstawić, jak w warunkach Polski Ludowej mogły rozegrać się tak dramatyczne wydarzenia.

Makabryczna zbrodnia wydarzyła się na oczach wielu świadków. Wszyscy nabrali wody w usta. Dlaczego?

Zbrodnia połaniecka. Zemsta, która miała być pokazówką

Zrębin to niewielka wieś w woj. świętokrzyskim. Nawet dziś wydaje się zapomniana. W 1976 r. stała się miejscem egzekucji. Ofiarami byli: 18-letnia Krysia, jej mąż Stanisław i 12-letni brat dziewczyny — Mieczysław.

Sprawcy zabili ich, bo poszła plotka, że siostra dziewczyny ukradła z wesela… kiełbasę. A w oczach Jana Sojdy, samozwańczego “króla Zrębina”, była to zniewaga wymagająca krwawej odpowiedzi. Zorganizował pokazową egzekucję, która miała na zawsze uciszyć tych, którzy podważyliby jego autorytet. I uciszyła.

Ofiary wywabiono z pasterki, a potem ich ciała znaleziono przy drodze. Najpierw potrącono chłopca samochodem, potem dobito wszystkich kluczem do kół i rozjechano głowy.

Krysia, będąca w piątym miesiącu ciąży, miała błagać Sojdę słowami, które do dziś mrożą krew w żyłach:

Mówiła “wujku”, jak wtedy mówiło się na wsi z szacunkiem do starszych. Ale nie miało to znaczenia. “Król” nie usłuchał.

Tragedia na osiedlu Pod Dalnią w Kielcach. Sąsiedzi o zachowaniu Andrzeja K.

Cała wieś widziała. Cała wieś zamilkła

W wynajętym autobusie, który wcześniej przywiózł ludzi na pasterkę, trwała popijawa. Nikt nie zauważył, a raczej nie chciał zauważyć, co się dzieje na zewnątrz. Gdy jeden ze świadków próbował wyjść, drogę zagrodził mu zięć Sojdy.

— Kto się ruszy, spotka go to samo — powiedział. I nikt się nie ruszył.

Śledczy z tamtego czasu wspominali, że zderzyli się z murem milczenia. Ludzie powtarzali tylko jedno: “Nic nie widziałem. Nic nie wiem. Ja niewinny.” Nawet kiedy jeden z mieszkańców, który przerwał zmowę, został później utopiony w rzece, nikt nie pisnął słowa.

Sojda przekupywał sąsiadów medalikami z Jasnej Góry i gotówką. W zamian składano przysięgę milczenia. Pieczętowano ją krwią z palca nakłuwanego agrafką.

Sprawa miała początkowo zostać potraktowana jako wypadek — tak ją opisywały pierwsze milicyjne notatki i tak chcieli ją zamknąć sprawcy.

Śledztwo, które trwało dwa lata

Kilka lat temu o tamtej nocy opowiedział “Faktowi” insp. Henryk Buczek, śledczy z Komendy Wojewódzkiej MO w Tarnobrzegu, który prowadził śledztwo. Wtedy był młodym, ambitnym oficerem.

— Matka ofiar przyszła do nas zapłakana. Przekonywała, że to nie był wypadek. I miała rację. Gdy jeden ze świadków pękł, a ja spisywałem jego zeznania, trzęsła mi się ręka. Tego nie da się zapomnieć — mówił Buczek.

To on przesłuchiwał Jana Sojdę kilkanaście razy w areszcie na Zamku w Rzeszowie.

— Zachowywał się, jakby był z marmuru. Opowiadał o sobie, jakby był zbawcą tej wsi. A jak tylko padało niewygodne pytanie, czerwieniał, wrzeszczał, w końcu padł na podłogę i udawał atak. Miał wbite w głowę, że jest kimś. Że ma prawo.

Sojda do końca zaprzeczał winie. Twierdził, że “bardzo kochał Krysię”, że “to nie mogła być jego wina”, że “była ładną dziewczynką i zawsze mówiła dzień dobry”.

Sześć lat po zbrodni Sojda został powieszony. Egzekucji dokonano w więzieniu. Razem z nim stracono jego szwagra. Dwóch zięciów uniknęło stryczka — dostali długoletnie wyroki, które już dawno się skończyły. Dziś są wolni. Ich rodziny nadal twierdzą, że są niewinni.

Zabójstwo w Kadłubie. Prokuratura zmienia zarzuty dla 17-latka

Serial “Wśród nocnej ciszy” opowie o zbrodni

Zbrodnia połaniecka od lat inspiruje dziennikarzy, pisarzy, reżyserów. Pisali o niej Hanna Krall, Wiesław Łuka, Roman Bratny. Powstały książki, reportaże, filmy. Teraz czas na serial.

“Wśród nocnej ciszy” ma być oparty na książce “Nie oświadczam się” Łuki. Reżyser Jan Holoubek (twórca m.in. “25 lat niewinności”, “Rojsta” i “Wielkiej wody”) zapowiadał, że to nie będzie prosta historia o dobru i złu. Widz nie dostanie gotowych odpowiedzi. Ma sam odkrywać prawdę, która wyłania się powoli, aż do wstrząsającego finału.

Za produkcję odpowiada HBO Max, a premierę zaplanowano na 13 listopada.

Zrębin dziś. Milczenie nadal słychać

Kilka lat temu byliśmy w Zrębinie. Pokój, w którym mieszkała rodzina, wyglądał niemal tak samo. Matka zamordowanych dzieci nie chciała rozmawiać. Powiedziała tylko, że “to wszystko już się nie odwróci”.

Zmarła w czasie pandemii. W żalu i samotności. Odeszła nie doczekawszy żadnego zadośćuczynienia, żadnego słowa skruchy.

Ten artykuł po raz pierwszy ukazał się na stronie Fakt.pl 24.10.2025 r.

/8

Reżyser Jan Holoubek na planie serialu “Wśród nocnej ciszy”. W tle statyści ucharakteryzowani na mieszkańców PRL-owskiej wsi. Produkcja opowiada o zbrodni połanieckiej.

/8

Rekonstrukcja miejsca zbrodni. Ciała ofiar leżały przy drodze z Połańca do Zrębina. Początkowo uznano to za wypadek.