35 lat temu wykonano ostatnią egzekucję w Polsce. Kim był powieszony kryminalista?

Nie mający nawet 29 lat mężczyzna został stracony za gwałt, brutalne zabójstwo i próbę dwóch kolejnych morderstw. Sprawą swego czasu żyła cała Polska. Dziś przypominamy jej szczegóły.

Kara śmierci w Polsce. Kiedy wykonano ostatni wyrok?

Kara śmierci znana jest też jako kara główna lub ostateczna. Od wielu lat wzbudza ona kontrowersje, a w wielu krajach — w tym także i w Polsce — zaprzestano jej orzekania i wykonywania. Choć z kodeksu karnego kara śmierci zniknęła ostatecznie w 1998 r., to po raz ostatni taki wyrok wykonano 10 lat wcześniej — 21 kwietnia 1988 r.

Brutalny napad i porwanie na Woli. Ofiarę wywieźli do lasu i grozili bronią

Andrzej Czabański. Ostatni kryminalista, na którym wykonano karę śmierci w Polsce

Ostatnim skazańcem, na którym wykonano karę śmierci, był Andrzej Czabański (czasami występujący również pod imieniem Stanisław). W czerwcu 1984 r., żona Czabańskiego miała wydać na świat jego drugie dziecko.

Feralnej nocy pijany 24-latek miał jednak co innego w głowie — postanowił zgwałcić i zabić sąsiadkę. Wywabił ją z domu pod pretekstem połączenia telefonicznego z kimś z zagranicy. Zanim dojechali na miejsce zbrodni, samochód, za kierownicą którego siedział Czabański, zatrzymała milicja. Mimo że od mężczyzny wyczuwalną była woń alkoholu, Czabański nie został zatrzymany.

Trzej synowie zażądali dożywocia dla własnej matki. Wyjątkowo niebezpieczna

W końcu na łąkach w miejscowości Ładna (woj. małopolskie) 24-latek brutalnie zgwałcił kobietę, a następnie wielokrotnie uderzył ją w głowę podnośnikiem samochodowym. Po morderstwie wymył ręce w kałuży i wrócił do mieszkania ofiary, z planem zlikwidowania osób, które wiedziały, z kim kobieta wyszła — czyli jej córek. Czabański napadł nastoletnie dziewczyny i zaczął je dusić. Nastolatki krzyczały, a wezwania na pomoc usłyszeli sąsiedzi. To oni spłoszyli mordercę.

Wyrok śmierci i egzekucja na Montelupich

Bandyta uciekł, ale szybko go ujęto. Sąd skazał go na karę śmierci, a wyrok wykonano 21 kwietnia 1988 r. w krakowskim więzieniu przy ulicy Montelupich. Był to ostatni wyrok śmierci wykonany w Polsce. Czabański do końca nie wierzył, że naprawdę zostanie on wykonany. Gdy prowadzono go do miejsca kaźni, opierał się, wył i bluźnił.

Ostatnia kara śmierci w Polsce i sprawa Christy Pike

Historia Czabańskiego nabiera nowego kontekstu po wydarzeniach z Tennessee.

30 września 2026 r. w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono próbę egzekucji Christy Pike, skazanej za zabójstwo popełnione w 1995 r. Procedura miała zostać przeprowadzona poprzez śmiertelny zastrzyk. Po podaniu dwóch dawek pentobarbitalu Pike jednak nie zmarła. Świadkowie obserwujący egzekucję relacjonowali, że kobieta nadal oddychała, a następnie została przewieziona do placówki medycznej.

Tennessee Department of Correction potwierdził, że Pike została przewieziona do zewnętrznej placówki medycznej, jednocześnie utrzymując, że procedura została przeprowadzona zgodnie z obowiązującym protokołem. Po nieudanej egzekucji gubernator Tennessee Bill Lee zarządził wstrzymanie kolejnych egzekucji w stanie do końca 2026 r. oraz zapowiedział niezależny przegląd procedury.

Losy Andrzeja Czabańskiego i Christy Pike dzielą dziesięciolecia, państwo oraz sposób wykonywania kary. Łączy je jednak jedno: obie historie pokazują, jak zmieniały się sposoby wykonywania najwyższego wymiaru kary i jak trudne pytania prawne oraz społeczne towarzyszą karze śmierci.

Artykuł po raz pierwszy ukazał się 21.04.20 r. i został zaktualizowany.

/2

Krakowskie więzienie przy ulicy Montelupich.

/2

Sala śmierci.