Za kolejnymi nazwiskami laureatów kryją się historie, które pokazują, jak trudne bywa ocenianie dorobku z perspektywy kolejnych pokoleń. Niektóre decyzje budziły wątpliwości już w chwili ogłoszenia, inne zaczęto podważać dopiero po latach.
Poznaliśmy laureata Nobla z fizyki. Zdobył wyróżnienie za IceCube i neutriny
Pokojowa Nagroda Nobla często dzieliła opinię publiczną
Jednym z najbardziej spornych wyborów pozostaje Pokojowa Nagroda Nobla z 1973 r. Komitet wyróżnił Henry’ego Kissingera i Le Duc Tho za negocjacje prowadzące do zawieszenia broni w Wietnamie. Le Duc Tho odmówił przyjęcia nagrody, wskazując na trwający konflikt, a dwóch członków Komitetu Noblowskiego zrezygnowało w proteście.
Kontrowersje towarzyszyły także nagrodzie dla Jasera Arafata, Icchaka Rabina i Szimona Peresa w 1994 r. Komitet docenił ich działania związane z porozumieniami z Oslo, choć przeszłość Arafata i działalność związanych z nim organizacji budziły poważne zastrzeżenia.
Podobne pytania pojawiły się przy wyborze Baracka Obamy w 2009 r. Prezydent USA sprawował urząd niespełna osiem miesięcy, gdy otrzymał wyróżnienie za działania na rzecz dyplomacji, współpracy międzynarodowej i świata bez broni atomowej.
Wśród najbardziej niezwykłych nominacji znalazła się kandydatura Adolfa Hitlera z 1939 r. Zgłosił ją szwedzki parlamentarzysta Erik Brandt, który zrobił to ironicznie i szybko wycofał nominację. Józef Stalin otrzymał natomiast nominacje w 1945 i 1948 r., które uzasadniano jego rolą w zakończeniu II wojny światowej.
“Bierzemy pod uwagę wszystko”. Ruszyło śledztwo ws. zaginionej Emilii
Nagroda Nobla a kontrowersje
Historia wyróżnienia zna także spory dotyczące samych laureatów. Maria Skłodowska-Curie w 1911 r. mierzyła się z medialną kampanią dotyczącą jej relacji z Paulem Langevinem. Mimo presji i sugestii, by nie przyjeżdżała do Sztokholmu, odebrała drugiego Nobla osobiście.
Jeszcze większy kryzys dotknął Szwedzką Akademię pod koniec drugiej dekady XXI wieku. W 2018 r. Akademia odroczyła przyznanie Literackiej Nagrody Nobla z powodu kryzysu zaufania i problemów organizacyjnych. Rok później ogłoszono jednocześnie laureatów za 2018 i 2019 r. — Olgę Tokarczuk oraz Petera Handkego.
Spory dotyczyły również nagrody z dziedziny nauki. Jocelyn Bell Burnell odkryła sygnały pulsarów, lecz w 1974 r. Nobel z fizyki trafił do Antony’ego Hewisha i Martina Ryle’a. Z kolei Lise Meitner, która współpracowała z Otto Hahnem przy badaniach prowadzących do wyjaśnienia rozszczepienia jądra, nie znalazła się w gronie laureatów chemii w 1944 r.
Śmierć na pasach w Nowym Sączu. Prokuratura stawia zarzuty 21-latkowi
Wątpliwości wobec przyznanych nagród Nobla
Przykładem zmiany perspektywy jest António Egas Moniz. W 1949 r. otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycie leczniczej wartości lobotomii stosowanej w niektórych psychozach. Z czasem okazało się, że lobotomia może prowadzić do poważnych zmian osobowości, a jej popularność gwałtownie spadła po rozwoju leków psychiatrycznych.
Podobny cień pada na dorobek Fritza Habera. Nobel z chemii za 1918 r. otrzymał za syntezę amoniaku, która miała ogromne znaczenie dla przemysłu i rolnictwa. Haber odegrał jednak także istotną rolę w rozwoju chemicznej broni podczas I wojny światowej, co do dziś wpływa na ocenę jego dziedzictwa.
Kontrowersje nie zawsze oznaczały jednak odebranie nagrody. Tutaj przykładem pozostaje Rigoberta Menchú Tum, której autobiografia stała się przedmiotem krytyki po publikacji badań Davida Stolla. Komitet Noblowski podtrzymał swoją decyzję, wskazując, że wyróżnienie nie opierało się wyłącznie na autobiografii.
Źródło: Onet / Wikipedia / RMR FM
Bestialski gwałt w Pile. Po 17 latach prokuratura stawia zarzuty
Disclaimer : This story is auto aggregated by a computer programme and has not been created or edited by DOWNTHENEWS. Publisher: fakt.pl
