Tegoroczna Nagroda Nobla z chemii zwraca uwagę na znaczenie badań, które mogą wpływać nie tylko na rozwój nauki, ale także na nowe technologie i praktyczne zastosowania. Jeszcze przed ogłoszeniem nazwiska laureata firma analityczna Clarivate wskazywała kilka nazwisk szczególnie istotnych dla tegorocznej rywalizacji. Wśród nich znaleźli się badacze zajmujący się nanotechnologią, transferem elektronów w białkach oraz precyzyjną edycją DNA.
Nobel bywał powodem kontrowersji. Te decyzje do dziś budzą sprzeciw
Henri B. Kagan i Kenso Soai laureatami Nagrody Nobla z chemii 2026
Henri B. Kagan i Kenso Soai zostali uhonorowani za badania nad asymetryczną chemią i mechanizmami prowadzącymi do wzmacniania chiralności. Ich prace dotyczą jednego z istotnych problemów chemii organicznej — sposobu kontrolowania tego, która z dwóch lustrzanych form cząsteczki powstaje w reakcji.
Kagan odegrał ważną rolę w rozwoju badań nad nieliniowymi efektami w asymetrycznej syntezie. Jego prace pokazały, że niewielka przewaga jednej formy chiralnej w układzie może zostać w pewnych warunkach znacznie wzmocniona w produkcie reakcji. Koncepcje rozwijane przez Kagana stały się później ważnym elementem badań nad asymetryczną autokatalizą.
Kenso Soai zasłynął natomiast z odkrycia asymetrycznej autokatalizy, w której chiralny produkt reakcji działa jednocześnie jako katalizator dalszego powstawania cząsteczek o tej samej konfiguracji. Zjawisko to znane jest jako reakcja Soaia. W badaniach jego zespołu wykazano możliwość bardzo silnego wzmacniania niewielkiego początkowego nadmiaru enancjomerycznego, prowadzącego do powstawania związków o bardzo wysokiej czystości enancjomerycznej.
Badania Soaia mają również znaczenie dla dyskusji o pochodzeniu homochiralności w przyrodzie. Naukowcy wykorzystywali reakcję Soaia do badania, w jaki sposób niewielka początkowa asymetria mogła zostać wzmocniona w procesach chemicznych, co jest istotne także w kontekście hipotez dotyczących początków życia.
Nagroda Nobla z chemii 2026. Tych naukowców typowano
Clarivate wyróżnił w tym roku trzy grupy kandydatów. David L. Allara, Ralph G. Nuzzo i Jacob Sagiv zostali wskazani za rozwój samoorganizujących się monowarstw, czyli struktur pozwalających kontrolować właściwości powierzchni na poziomie molekularnym. Harry B. Gray i Jay R. Winkler byli typowani za badania nad dalekosiężnym transferem elektronów w białkach.
Na liście znalazł się także David R. Liu, którego badania dotyczą precyzyjnej edycji materiału genetycznego. Clarivate wskazał jego prace nad technikami base editing i prime editing. Firma podkreślała, że tegoroczni przewidywani laureaci reprezentują badania o szczególnie dużym wpływie na rozwój swoich dziedzin.
Poznaliśmy laureata Nobla z fizyki. Zdobył wyróżnienie za IceCube i neutriny
Jak wybierany jest laureat Nagrody Nobla z chemii?
Za wybór laureata odpowiada Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Komitet Noblowski ds. chemii analizuje nominacje, korzysta z opinii ekspertów, przygotowuje raport i przedstawia Akademii rekomendacje dotyczące kandydatów. Ostateczna decyzja zapada w październiku w głosowaniu większościowym.
Sama lista nominowanych pozostaje tajna przez 50 lat. Oznacza to, że nazwiska osób zgłoszonych do tegorocznej nagrody nie są oficjalnie znane. Dostępne zestawienia faworytów, takie jak lista Clarivate, nie stanowią zatem oficjalnej listy nominowanych do Nobla.
“Bierzemy pod uwagę wszystko”. Ruszyło śledztwo w sprawie zaginionej Emilii
Nobel z chemii 2026. Co otrzyma tegoroczny laureat?
Nagroda Nobla składa się z medalu, indywidualnego dyplomu oraz nagrody pieniężnej — w tym roku jest to aż 12 mln koron szwedzkich (SEK) na jedną kategorię, a więc nieco ponad 1,2 mln dolarów lub ponad 1 mln euro. Medal wykonuje się ze złota, a dyplom powstaje jako unikatowe dzieło przygotowane specjalnie dla laureata. W przypadku podziału nagrody między kilka osób kwota przypadająca na kategorię zostaje odpowiednio rozdzielona.
Uroczyste wręczenie nagród odbędzie się 10 grudnia. Laureaci nagród w dziedzinach przyznawanych przez szwedzkie instytucje otrzymają medale i dyplomy podczas ceremonii w Sztokholmie. Data nie jest przypadkowa — przypada w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.
Disclaimer : This story is auto aggregated by a computer programme and has not been created or edited by DOWNTHENEWS. Publisher: fakt.pl
